język niemiecki
Nawigacja
Strona Główna
Artykuły
FAQ
Testy
Galeria
FORUM
Linki
Kontakt
Szukaj
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 2
Najnowszy Użytkownik: sylwiar
Na Forum
Najnowsze Tematy
problemy z nauką
pomysły
Najciekawsze Tematy
problemy z nauką [0]
pomysły [0]
Ostatnie Artykuły
ECHO szkoły 15.04.2011
Zdanie
Zaimek
Rzeczownik
Rodzajnik
Zdanie
Zdania w języku niemieckim rządzą się własnymi prawami. Nie ma takiej swobody budowania zdań jak np. w języku polskim. Kolejność występowania poszczególnych części zdania jest tu ściśle określona i należy jej przestrzegać.

SZYK WYRAZÓW W ZDANIU POJEDYNCZYM
W zdaniu oznajmującym czasownik (w formie osobowej) występuje zawsze na drugim miejscu, niezależnie od tego, jaka część zdania go poprzedza. Podmiot może występować na pierwszym miejscu, to znaczy bezpośrednio przed orzeczeniem - wtedy mamy do czynienia z szykiem prostym:
Wir haben täglich zwei Vorlesungen.
lub bezpośrednio po czasowniku - wtedy występuje szyk przestawny:
Täglich haben wir zwei Vorlesungen.
Zwei Vorlesungen haben wir täglich.
W szyku przestawnym stawiamy na pierwszym miejscu tę część zdania (z wyjątkiem podmiotu i orzeczenia), którą chce się szczególnie zaakcentować.

SZYK WYRAZÓW W ZDANIU ZŁOŻONYM WSPÓŁRZĘDNIE
Zdanie złożone współrzędnie może występować jako zdanie:
bezspójnikowe
Die Sonne scheint, es ist warm.
ze spójnikami, po których występuje szyk prosty:
und (i, a) - Er war krank und seine Mutter musste den Arzt holen.
aber (ale) - Ich gehe zu Fuß, aber mein Vater fährt mit dem Taxi.
denn (bo, ponieważ) - Wir müssen schon nach Hause gehen, denn es ist schon spät geworden.
oder (albo) - Heute arbeite ich zu Hause oder ich gehe ins Kino.
sondern (lecz) - Er lernt heute nicht, sondern er geht spazieren.
ze spójnikami wymagajcymi szyku przestawnego:
dann (potem, następnie) - Zuerst schreibe ich einen Brief, dann gehe ich zur Post.
deshalb/darum/deswegen (dlatego) - Ich bin müde, deshalb gehe ich früher schlafen.
sonst (w przeciwnym razie) - Sie müssen sich beeilen, sonst kommen Sie zu spät.
trotzdem (mimo to) - Er verdient wenig Geld, trotzdem ist er zufrieden.
außerdem (oprócz tego) - Sie verdient viel, außerdem ist sie sparsam.
ZDANIA PYTAJĄCE
W języku niemieckim występują trzy rodzaje tworzenia zdań pytających:
poprzez przestawienie czasownika w formie osobowej na pierwszym miejscu w zdaniu
za pomocą zaimka pytającego
za pomocą zaimka pytającego w połączeniu z przyimkiem
W zdaniach pytających, w których czasownik występuje na pierwszym miejscu pytamy o rozstrzygnięcie (odpowiedzi: Ja, Nein, Doch):
Gehst du heute in die Vorlesung? - Ja, ich gehe...
Bleiben Sie jetzt zu Hause? - Nein, ich müss ins Geschäft gehen.
Warst du noch nicht im Gebirge? - Doch, ich war schon zweimal dort.
Zdania pytające zaczynające się od zaimka pytającego są najczęstszą formą pytań w języku niemieckim. Formę tę stosujemy, jeśli chcemy zapytać o uzupełnienie:
Wann besuchst du mich?
Wem hilft der Lehrer?
Wohin fahren Sie in diesem Sommer?
Was interessiert Sie besonders?
Wessen Buch liegt auf dem Tisch?
Jeśli chcemy zapytać o osoby, z wyjątkiem pytań wer?, wem?, wen?, używamy zaimka pytającego z przyimkiem (przyimek występuje na pierwszym miejscu, a zaimek pytający tuż za nim):
Bei wem wohnst du?
Über wen sprechen Sie jetzt?
Nach wem fragt der Lehrer?
An wen denkst du?
Mit welchem Dichter beschäftigst du dich jetzt?
Jeżeli pytamy o rzeczy (nazywając ogólnie), wówczas przyimek (najczęściej zależny od czasownika) jest poprzedzony zaimkiem wo (+r), przy czym oba wyrazy są pisane łącznie:
Wonach fragt ihr mich?
Wovon erzählt der Ausländer?
Wofür interessieren Sie sich?
Worüber spricht der Lehrer?
Woran denkst du jetzt?
Na powyższe pytania odpowiadamy (przykładowo):
Wir fragen dich nach einem Buch/danach.
Der Ausländer erzählt von seinen Reisen/davon.
ich denke jetzt an die Prüfung/daran.
ZDANIA Z ZAPRZECZENIEM
Zdanie w języku niemieckim może być zaprzeczone przez Nein, nicht lub kein, keine.

Zaprzeczenie Nein jest wyrazem samodzielnym i może zastąpić całe zdanie przeczące, np.:
Lernst du jetzt? - Nein.
Nein występuje najczęściej przed zdaniem przeczącym, którego myśl wyraża, np.:
Lernst du? - Nein ich lerne nicht.
Nicht zaprzecza:
czasownik, po którym występuje:
Wir kommen nicht.
całe zdanie (występuje na końcu zdania lub bezpośrednio przed drugą częścią orzeczenia):
Er kommt auch noch nicht.
Ich kann dich heute nicht besuchen.
przysłówki, przymiotniki, wyrażenia rzeczownikowe, lub same rzeczowniki (występuje przed wyrazem zaprzeczanym):
Das Haus ist nicht neu.
Wir gehen nicht ins Kino.
Zaimka kein, keine używa się dla zaprzeczenia rzeczownika (jest to forma przecząca rodzajnika nieokreślnego ein, eine):
- Dort steht ein Schrank. - Dort steht kein Schrank.
- Ich habe einen neuen Wagen. - Ich habe keinen neuen Wagen.
Zaimek nieokreślony kein odmienia się w liczbie pojedynczej tak, jak rodzajnik nieokreślony, a w liczbie mnogiej, tak jak rodzajnik określony:

Singular Plural
N kein Schrank keine Schränke
G keines Schrank keiner Schränke
D keinem Schrank keinen Schränke
A keinen Schrank keine Schränke


ZDANIA POBOCZNE
Zdanie poboczne jest częścią zdania podrzędnie złożonego. Może ono występować przed zdaniem głównym, pomiędzy jego członami lub po nim. Cechą charakterystyczną zdań pobocznych jest szyk wyrazów: bezpośrednio po spójniku występuje podmiot (w większości wypadków), a orzeczenie znajduje się na końcu zdania. Jeśli orzeczenie składa się z kilku wyrazów, na końcu zdania występuje jego odmienna część.
Er sagt, dass er heute keine Zeit hat. (On mówi, że dzisiaj nie ma czasu.)
Wenn es heute regnet, bleibe ich zu Hause. (Jeśli dzisiaj będzie padał deszcz, pozostanę w domu.)
Der Professor, der 40 Jahre alt ist, hält interessante Vorlesungen. (Profesor, który ma 40 lat, prowadzi ciekawe wykłady.)
ZDANIE DOPEŁNIENIOWE I ZDANIE PYTAJĄCE ZALEŻNE
Zdanie dopełnieniowe jest zdaniem pobocznym zastępującym dopełnienie zdania głównego. Odpowiada na pytania wszystkich przypadków oprócz mianownika.
Zdania dopełnieniowe zaczynają się najczęściej od spójnika dass (że) - przy treści oznajmującej - oraz ob (czy), wann (kiedy), warum (dlaczego), wohin (dokąd), wo (gdzie) idt. - w zdaniach pytających zależnych.
Der Lehrer sagt, dass dieses Buch sehr gut ist.
Woher weißt du, dass der Zug gleich abfährt? (Skąd wiesz, że pociąg zaraz odjedzie?)
Ich möchte, dass du mich besuchst. (Chciałbym, żebyś mnie odwiedził.)
Er fregt mich, ob ich heute Abend Zeit habe. (On pyta mnie, czy mam dzisiaj wieczorem czas.)
Sagen Sie mir bitte, wann Sie nach Berlin fahren wollen. (Proszę mi powiedzieć, kiedy Pan chce wyjechać do Berlina.)
Der Schüler erklärt, warum er nicht zum Unterricht gekommen ist. (Uczeń wyjaśnia, dlaczego nie przyszedł na lekcję.)
ZDANIE OKOLICZNIKOWE PRZYCZYNY
Zdania okolicznikowe przyczyny zaczynają się od spójników weil lub da (ponieważ) i odpowiadają na pytania: warum?, weshalb?, aus welchem Grund? (z jakiego powodu?). Są zdaniami pobocznymi. Zdania zaczynające się od da występują przeważnie przed zdaniem głównym.
Ich muss zum Arzt gehen, weil ich krank bin. (Muszę iść do lekarza, ponieważ jestem chory.)
Da ich krank bin, muss ich zum Arzt gehen. (Ponieważ jestem chory, muszę iść do lekarza.)
Wir freuen uns, weil wir ein schönes Geschenk bekommen haben. (Cieszymy się, ponieważ otrzymaliśmy piękny prezent.)
Zdaniami przyczynowymi są również zdania z denn (bo, ponieważ), lecz występuje w nich szyk prosty.
Ich spreche schon gut Deutsch, denn ich habe fleißig gelernt. (Mówię już dobrze po niemiecku, ponieważ uczyłem się pilnie.)
ZDANIE WARUNKOWE
Zdanie warunkowe jest zdaniem pobocznym, odpowiadającym na pytania unter welcher Bedingung? (pod jakim warunkiem?), in welchem Fall? (w jakim przypadku?), wann? (kiedy). Jest ono wprowadzane poprzez spójnik wenn lub bezpośrednio (wówczas zdanie zaczyna się od czasownika), np:
Wenn ich krank bin, gehe ich zum Arzt. (Jeśli jestem chory, idę do lekarza.)
Hat er sich erkältet, (so) bleibt er zu Hause.)
Was machst du, wenn du etwas nicht verstehst? (Co robisz, jeśli czegoś nie rozumiesz?)
Zdanie warunkowe może być również wprowadzane spójnikiem falls (w przypadku gdyby), lub za pomocą czasownika sollen w trybie przypuszczającym, który występuje na początku zdania, np.:
Falls es regnet, komme ich nicht. (W przypadku gdyby padał deszcz, nie przyjdę.)
Solltest du keine Zeit haben, musst du nicht kommen. (W przypadku gdybyś nie miał czasu, nie musisz przychodzić.)
ZDANIE OKOLICZNIKOWE CZASU
Zdania okolicznikowe czasu są zdaniami pobocznymi (orzeczenie na końcu zdania), które zastępują okolicznik czasu w zdaniu głównym i odpowiadają na pytania: wann? (kiedy?), seit wann? (od kiedy?), bis wann? (do kiedy?), wi lange? (jak długo?). Zdania czasowe są wprowadzane za pomocą następujących spójników, zależnie od relacji czasowej zdania głównego w stosunku do zdania podrzędnego:
als, wenn (gdy, kiedy, ilekroć)
während (podczas gdy)
bevor/ehe (zanim)
seitdem/seit (odkąd, od czasu gdy)
nachdem (skoro, po tym jak)
bis (aż, dopuki nie)
sobald (skoro tylko)
solange (jak długo)
sooft (jak często, ilekroć)
Zdania czasowe ze spójnikami als oraz wenn
Spójniki als oraz wenn mają w tłumaczeniu prawie takie samo znaczenie, jednak są używane w różnych sytuacjach. Spójnika als używa się wyłącznie dla czynności jednorazowych w przeszłości; w pozostałych wypadkach, tzn. dla powtarzających się czynności w przeszłości, dla teraźniejszości oraz przyszłości stosujemy wenn, np.:
Wenn ich ins Stadion gehe, regnet es immer. (Gdy chodzę na stadion, zawsze pada deszcz.)
Immer wenn wir in Dresden waren, lernten wir interessante Menschen kennen. (Zawsze kiedy byliśmy w Dreźnie, poznawaliśmy ciekawych ludzi.)
Als wir im letzten Jahr in Dresden waren, lernten wir einige interessante Menschen kennen. (Będąc w zeszłym roku w Dreźnie, poznaliśmy kilkoro ciekawych ludzi.)
Zdania czasowe ze spójnikami: während, bevor, seitdem, bis, sobald, solange, sooft
Zdania czasowe z während wyrażają dwie czynności równoczesne, występujące w tym samym czasie, np.:
Während ich an die See fahre, macht er eine Reise ins Gebirge.
Während sie im Zug saßen, lassen sie Zeitungen.
Zdania czasowe ze spójnikiem bevor (ehe) wyrażają czynność późniejszą w stosunku do zdania głównego, np.:
Bevor man in den Zug einsteigt, kauft man eine Fahrkarte.
Ehe er nach Österreich kam, lernte er fleißig Deutsch.
Zdania czasowe ze spójnikiem seitdem (seit) wyrażają przeważnie czynności równoczesne, występujące w tym samym czasie, np.:
Seitdem wir auf dem Landewohnen, sind wir gesünder.
Seitdem ich dich kenne, gehe ich gern tanzen.
W zdaniach z seitdem czynności w zdaniach głównych i podrzędnych mogą również występować w różnych czasach, np.:
Seitdem er in Berlin studiert, hat er schon viele Museen besichtigt.
Seitdem ich das Studium beendet habe, arbeite ich als Lehrer.
W zdaniach czasowych z bis, sobald, solange i sooft czasy w zdaniach głównych i pobocznych mogą być zarówno takie same, jak i zróżnicowane, w zależności od treści, które chcemy wyrazić, np.:
Ich warte, bis du kommst.
Sobald ich sie sehe, informiere ich sie darüber.
Solange ich lebe, darf sie mein Haus nicht betreten.
Sooft ich auch komme, er ist nie zu Hause.
ZDANIE CZASOWE Z NACHDEM
Zdania okolicznikowe czasu z nachdem są zdaniami pobocznymi, w których występuje następstwo czasów, tzn. jeżeli zdanie podrzędne użyte jest w czasie przeszłym Perfekt, to w zdaniu głównym występuje Präsens lub (rzedziej) Futur I, np.:
Nachdem ich die Fahrkarte gekauft habe, gehe ich zum Zug.
Er beginnt zu arbeiten, nachdem er sein Studium beendet hat.
Jeśli zdanie okolicznikowe czasu z nachdem wyraża dwie czynności, z których obie są w czasie przeszłym, wówczas czynność wcześniejsza (zdanie z nachdem) musi być wyrażona w czasie zaprzeszłym Plusquamperfekt, a zdanie główne w czasie przeszłym Imperfekt lub (rzadziej) w Perfekt, np.:
Nachdem ich in Berlin angekommen war, ging ich sofort ins Hotel.
Die Journalisten sprachen mit den Arbeiten, nachdem sie den Betrieb besichtigt hatten.
Czynność wcześniejsza Czynność późniejsza
Perfekt Präsens (lub Futur I)
Plusquamperfekt Imperfekt (lub Perfekt)

Dodane przez ewabozek dnia marzec 27 2011 20:04:50
0 Komentarzy | 1699 Czytań Drukuj
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Brak postów.
Copyright © 2006

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie